Yaşlı Kedilerin Veteriner Ziyaretleri

Yaşlı Kedinizin Veteriner Kontrolleri Ne Sıklıkta Olmalı ve Neler Yapılmalı?

Kediniz sağlıklı bile olsa doğal yaşlanma süreçlerinin neden olduğu fizyolojik ve bilişsel işlev azalmaları ve çeşitli tıbbi durumların risklerindeki artış, metabolizmalarının bize göre çok daha hızlı işlemesi, yani potansiyel sorunların bizim bu konulardaki zaman algımıza göre çok daha hızlı ilerlemesi ve sıkıntılarını saklamakta usta olmaları, yaşlılık döneminde rutin veteriner kontrollerinin artışını gerekli kılar. 

Sorunların erken yakalanması müdahale ve tedavi süreçlerini kolaylaştırır, iyileşme olasılığını arttırır; süreç hem kediniz için hem de sizin için daha kolay ve daha stressiz bir hale gelir. Kriz yönetimi ise, genelde, çok daha zor, verimsiz ve masraflı olacaktır. Sağlıklı yaşlı kedilerin; 10 yaşından 16 yaşına kadar rutin kontroller için 6 ayda 1; 16 yaşından itibaren ise 4 ayda 1 veterinere götürülmesi tavsiye edilmektedir. Kedi sağlıklı bile olsa bu kontrollerde kedi sahiplerinin ve veterinerlerin en azından şunları yapması tavsiye edilmektedir:

• Veterinere gittiğiniz günlerde kedinizin başarılı bir veteriner günü geçirmesiyle ilgili süreç veterinerde değil evde başlar. Evde hazırlıkların başlamasından veterinerde muayenenin başlamasına kadar geçen zamanda kedinizin strese girmemesi ya da olabilecek en az düzeyde strese girmesi oldukça önemlidir; aksi takdirde hem muayene zorlaşacaktır hem de yapılacak laboratuvar işlerinin sonuçları etkilenecektir. (Bu konuda “Kedi Taşıma Çantası ve Veterinere Gitmek” ve “Taşıma Çantası ve Veteriner Eğitimi” başlıklı sayfalarımızdan faydalanabilirsiniz.) Kedinizin ağrısı varsa bunu önceden veterinerinizle mutlaka ele almanız gerekir. Ağrının ve stresin azaltılmasına yönelik ilaçların kullanılması hem veterinere gidişin sorunsuzlaşması hem de muayenenin olması gerektiği gibi yapılabilmesi için gerekebilir. Stres ve ağrı gerektiği gibi kontrol edilemiyorsa ve durum elveriyorsa randevunun ertelenmesi doğru bir çözüm olabilir. 

• Bilgi toplama: Veterineriniz sizden kedinizle ilgili detaylı bilgi almalıdır. Bunu size daha önceden soruların yer aldığı bir doküman vererek de yapabilir. (Bu bilgi toplamaya siz de iki randevu arasındaki süreçte kedinizle ilgili değişimleri ya da dikkat çekici durumları not edip, foto/video olarak kaydedip veterinerinize sunarak katkı sağlamalısınız.) Genel olarak; yeme, içme, tuvalet davranışları, kaka ve çişin fiziksel özellikleri, rutin davranışlar, sosyal etkileşimler, uyuma düzeni, vokalizasyonlar, oyun motivasyonu ve mobilite konularındaki en küçük değişimleri bile dikkate alıp veterinerinize aktarmalısınız.  

• Elle ve gözle tüm vücudun (ağız içi, kulak içleri ve gözler de dahil olmak üzere) detaylı incelenmesi. Ağırlık ölçümüne ek olarak, BCS ve MCS’nin mutlaka tespit edilmesi.
  BCS (vücut durumu skoru): Kedinin görünümündeki belirli özelliklere bağlı olarak az, normal, fazla kilolu ya da obez olup olmadığının belirlenmesi.
  MCS (kas durumu skoru): Vücudunun belirli yerlerindeki kas kitlesi miktarını elle anlayarak kas kaybı olup olmadığının, varsa düzeyinin belirlenmesi. Bir kedinin kilosu değişmese de yaşlılığa ya da hastalığa bağlı kas kaybediyor olabilir. Bu nedenle sadece BCS değil, MCS’nin de incelenmesi önemlidir.

• Tam kan sayımı (hemogram): Kandaki alyuvar (oksijen taşıma), akyuvar (bağışıklık sistemi, enfeksiyonlardan korunma) ve trombositlerin (pıhtılaşma) seviyeleri ölçülür ve bu değerler üzerinden enfeksiyon, anemi, bağışıklık sisteminin durumu gibi konularda bilgi elde edilir.

• Kapsamlı biyokimya profili: Vücut sıvılarından elde edilen kimyasal değerlerle bazı organ fonksiyonlarının (böbrek, karaciğer vb.) ve temel metabolik faaliyetlerin (protein metabolizması gibi) durumu hakkında bilgi sahibi olmak için yapılan kapsamlı tahlildir.     

• İdrar tahlili: İdrarın fiziksel ve kimyasal özelliklerinin incelendiği tahlillerdir. Böbrek hastalıkları, şeker hastalığı, idrar yolu enfeksiyonları gibi sorunların erken teşhis ve tedavisi için önem taşır. 

• Total T4: Metabolizma hızının temel belirleyicilerinden olan tiroid bezinin sağlığına dair salgıladığı tiroksin hormonunun miktarı üzerinden fikir elde etmek için yapılan bir testtir. Tiroid bezinin fazla hormon salgılayarak metabolizmayı hızlandırmasıyla karakterize olan, kedilerde sıkça görülen hipertiroidizm hastalığını yakalamaya yöneliktir.     

• Tansiyon ölçümü: Birçok yaşlı kedide görülen hipertansiyon hastalığını yakalamaya yöneliktir.

Genel muayeneden, sizin verdiğiniz bilgilerden ve bu testlerden elde edilen bilgiler arasında belirli ilişkilerin tespit edilmesi ek testlerin ya da kontrollerin yapılmasını da gerektirebilir. 

Rutin Kontroller Dışında Yaşlı Kediniz için Ne Zaman Veterinerinizle İletişime Geçmelisiniz?

Rutin kontrolleriniz dışında kedinizde aşağıda sayılan değişimlerden birini fark etmeniz veterinerinizle iletişime geçmeniz gerektiği anlamına gelir:

• Kusma (veterinerinize acil ulaşın)

• Ani iştahsızlık, yemeyi reddetme (veterinerinize acil ulaşın) 

• Solunum bozukluğu (veterinerinize acil ulaşın)

• Aktivite seviyesindeki ani değişimler; enerjisizlik/letarji ya da aşırı aktifleşme (veterinerinize acil ulaşın) 

• Hareketlerde, yürüyüş postüründe değişimler (denge bozulmaları, tutuk hareketler, topallama, yere yakın yürüme, zıplarken-inerken-çıkarken zorlanma vb.)

• Belirli bir bağlamda kedinizin alışıldık davranış karakteristiğine uymayan davranışlar ve tepkiler (saklanma, önceden olmayan agresif tepkiler, önceden yaklaştığı bir durumda uzaklaşma, koşarak geldiği mama açılış sesine gelmemesi vb.) 

• Dikkat çeken vokalizasyon değişimleri (daha önce olmayan gece “ulumaları” vb.)

• Oryantasyon bozukluğu

• Uyuma zamanlarının değişmesi

• İnsanlarla ya da başka petlerle sosyal etkileşimlerdeki değişimler

• Kürk temizliğinde değişim: Azaltma/zorlanma/tamamen bırakma

• Kürk kalitesinin düşmesi: Öbekleşmeler, keçeleşmeler.

• İştah artışı ya da azalması

• Su içmede artış (frekansın ya da tek içişteki miktarın artması)

• Kilo kaybı

• Okşarken omurların çıkıntılarının elle hissedilmesi

• Vücudun herhangi bir yerinde kabarıklık, sertlik ya da iyileşmeyen yaralar (ne kadar küçük olursa olsun)

• Tuvalet kullanım frekansındaki değişimler 

• Çiş ve kakanın miktar, renk, sertlik, doku, koku gibi fiziksel özelliklerindeki değişimler 

• Tuvalet dışındaki yerlere kaka/çiş yapmak

• Garip tuvalet davranışları: Eşelenip eşelenip bir şey yapmadan geri çıkmak, kısa sürede defalarca girip çıkmak, çömelip hiçbir şey yapmamak vb. (Çömelip bir şey yapamamak, idrar yolu tıkanıklığı sebebiyle olabilir. Kedinizi derhal veterinere götürmelisiniz. Hızla ölümcül olabilen bir durumdur.)

• Okşarken boyun dahil kafa bölgesinde kedinizin tepki vermesi

• Mamayı ağzına aldıktan sonra tekrar bırakmak ya da kafasını bir yana eğerek çiğnemesi

• Diş etlerinde kızarıklık ya da şişlik

• Ağız kokusu